Содержание:
Малакка кысыгы дүйнөлүк сооданын негизги артериясы бойдон калууда, бирок өсүп жаткан коркунучтар жана геосаясий факторлор үзгүлтүктөр тобокелин күчөтүүдө.
3
Bloomberg маалымдагандай, Ормуз кысыгындагы кеме жүрүүдөгү үзгүлтүктөр дагы бир негизги деңиз маршруту — Малакка кысыгы боюнча тынчсызданууну күчөттү. Индонезия менен Малайзиянын ортосундагы бул тар аймак Сингапур аркылуу өтүүчү товар агымдарынын чоң бөлүгүн камсыз кылат.
Индонезияда транзиттик төлөмдөрдү киргизүү мүмкүнчүлүгү талкууланган шартта кемелердин эркин өтүшүнө коркунуч жаралды. Бийлик өкүлдөрүнүн ачык режим сакталат деген билдирүүлөрүнө карабастан, бул кырдаал ушундай тар деңиз коридорлоруна көз каранды глобалдык ташуулар канчалык алсыз экенин көрсөттү, жазат InoZpress.
Эмне үчүн Малакка кысыгы өтө маанилүү
Малакка кысыгы Индия океанын Түштүк Кытай деңизи жана Тынч океан менен бириктирип, Жакынкы Чыгыш менен Чыгыш Азиянын ортосундагы эң кыска маршрут болуп саналат. Анын узундугу болжол менен 800 чакырымды түзөт, ал эми эң тар жеринде туурасы болгону 2,7 чакырымга жетет.
Бул маршрут аркылуу дүйнөлүк деңиз соодасынын бештен бир бөлүгүнөн ашыгы өтөт. Күн сайын бул жерде мунай, суюлтулган жаратылыш газы, көмүр, пальма майы, темир рудасы жана өнөр жай товарлары ташылат.
АКШнын Энергетикалык маалымат башкармалыгынын маалыматы боюнча, 2025-жылдын биринчи жарымында кысык аркылуу күн сайын болжол менен 23,2 миллион баррель мунай өткөн, бул ошол эле мезгилдеги Ормуз кысыгынын көрсөткүчүнөн жогору.
Кандай коркунучтар чыңалууну күчөтөт
Кысыктын тар географиясы жогорку кеме агымы шартында аны өзгөчө алсыз кылат. Атүгүл майда инциденттер да жеткирүүлөрдү жайлатып, логистикалык чыгымдарды көбөйтүшү мүмкүн.
Кошумча коркунуч катары пираттык чабуулдар да саналат: өткөн жылы 100дөн ашык ушундай учур катталган. Бул жагдайда транзиттик төлөмдөр боюнча талкуу рынок катышуучуларынын тынчсыздануусун жаратты.
Стратегиялык маршрутту ким көзөмөлдөйт
Малакка кысыгы бир да өлкөгө тиешелүү эмес. Аны көзөмөлдөө жана башкаруу Индонезия, Малайзия жана Сингапур ортосунда бөлүштүрүлгөн, алар 1971-жылы кол коюлган келишимдин алкагында өз аракеттерин координациялашат.
Ошол эле учурда Азиянын ири экономикалары, айрыкча Кытай, бул маршрутка катуу көз каранды бойдон калууда. Өлкөгө импорттолгон мунайдын негизги көлөмү дал ушул Малакка кысыгы аркылуу өтөт.
Ормуз кысыгы кырдаалга кандай таасир этет
Малакка кысыгында мүмкүн болгон чектөөлөр тууралуу талкуу Ирандын Ормуз аркылуу өтүү үчүн төлөм киргизүү демилгесинен кийин башталган. Бул деңиз соодасынын жалпы системасынын туруктуулугу боюнча тынчсызданууларды күчөттү.
Ошол эле учурда геосаясий чыңалуу күчөп жатат, анын ичинде ири державалардын атаандаштыгы жана Түштүк Кытай деңизиндеги талаштар бар, бул глобалдык логистика үчүн тобокелчиликтерди дагы көбөйтөт.
Эскерте кетсек, буга чейин биз Ормуз кысыгынан санкцияга туш болгон орус олигархынын яхтасы өтүп, чоң резонанс жараткан окуя тууралуу жазганбыз.
