Трамп, Путин жана Си Кытайдагы АТЭК саммитинде жолугушушу мүмкүн, бирок Украина жана өзөктүк курал боюнча пикир келишпестиктер сүйлөшүүлөрдү татаалдаштырууда.
3
Reuters агенттиги билдиргендей, АКШнын, Орусиянын жана Кытайдын президенттери келерки аптада Кытайдын Шэньчжэнь шаарында өтө турган АТЭК саммитинин алкагында үч тараптуу сүйлөшүүлөрдү өткөрүшү мүмкүн. Бирок Дональд Трамп, Владимир Путин жана Си Цзиньпин ар башка максаттарды көздөгөндүктөн, жолугушуунун форматын макулдашуу дагы эле уланууда.
Агенттиктин кырдаалдан кабардар эки маектешинин маалыматына караганда, саммитти уюштуруу боюнча сүйлөшүүлөр чыңалган шартта өтүп жатат. Талкууланышы мүмкүн болгон маселелердин арасында Украинадагы согуш, Ирандын айланасындагы жаңжал, өзөктүк куралдарды көзөмөлдөө жана жасалма интеллектти өнүктүрүү бар, жазат InoZpress.
Трамп, Путин жана Си Цзиньпин эмнеге жетишүүнү көздөп жатышат
Владимир Путин мүмкүн болгон жолугушууну Украинага каршы согушту Кремлге пайдалуу шарттарда аяктоо боюнча макулдашууларга жетишүү үчүн пайдаланууну көздөйт. Орусия тарап бул маселени АКШ менен Кытайдын жетекчилери менен түздөн-түз талкуулоого кызыкдар.
Дональд Трамп үч тараптуу сүйлөшүүлөрдү өзөктүк куралдарды көзөмөлдөө жаатында тарыхый жылышка жетүү мүмкүнчүлүгү катары карайт. Үч мамлекеттин катышуусундагы келишим анын президенттик ишмердигинин маанилүү жыйынтыгы болуп калышы мүмкүн.
Ошол эле учурда АКШнын администрациясы болжолдонгон жолугушууда өзөктүк куралсыздануу боюнча конкреттүү макулдашууларга жетишилет деп күтпөйт.
Си Цзиньпин үчүн мындай форматка катышуу саясий тобокелдиктер менен байланыштуу. Мунун себептеринин бири америкалык президенттин сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдөгү алдын ала болжолдоого кыйын болгон ыкмасы бойдон калууда.
Эмне үчүн Кытай өзөктүк курал боюнча бирдей чектөөлөргө каршы чыгууда
Бээжин Вашингтон жана Москва менен бирдей деңгээлде курал-жаракты көзөмөлдөө боюнча милдеттенмелерди алууга кызыкдар эмес. Буга үч өлкөнүн өзөктүк арсеналдарынын ортосундагы олуттуу айырма себеп болууда.
Келтирилген баалоолорго ылайык, Кытайда болжол менен 500 өзөктүк дүрмөт бар, ал эми АКШ менен Орусиянын ар биринде алардын саны 5000ден ашат.
Ак үйдүн Чыгыш Азия маселелери боюнча мурдагы жогорку кызматтагы өкүлү Эдгард Каган Кытай жетекчилиги эмне үчүн мындай келишимге катышууга умтулбай жатканын түшүндүрдү.
«Менимче, кытайлыктар Кошмо Штаттар менен курал-жаракты көзөмөлдөө маселесин талкуулоону каалабайт деп айтууга толук негиз бар. Алар муну Кошмо Штаттар жана Орусия менен бирге жасоону таптакыр каалашпайт. Анткени бул Кытай эми ири өзөктүк держава болуп саналат жана ага да ушундай эле чектөөлөр колдонулушу керек деген мамилени кабыл алганын билдирмек».
Бээжиндин позициясы Вашингтондун жалпы күн тартибин макулдашуу аракеттерин татаалдаштырууда, анткени америкалык тарап өзөктүк куралды көзөмөлдөөнү мүмкүн болгон саммиттин негизги темаларынын бири катары карайт.
Эмне үчүн мүмкүн болгон саммит Ялта конференциясына салыштырылууда
Үч лидердин сүйлөшүү өткөрүү мүмкүнчүлүгү Киевде, Тайбэйде жана Токиодо тынчсыздануу жаратууда. Бул кооптонуулар кызыкчылыктарына түздөн-түз таасир тийе турган мамлекеттердин катышуусуз таасир чөйрөлөрүн бөлүштүрүү боюнча расмий эмес макулдашуулар түзүлүшү мүмкүн экенине байланыштуу.
Ушундан улам болжолдонгон жолугушуу 1945-жылдагы Ялта конференциясына салыштырылууда. Ал конференцияда союздаш мамлекеттердин жетекчилери Европанын согуштан кийинки түзүлүшүн талкуулашкан.
Украинанын президенти Владимир Зеленский мындай сценарийге каршы чыкты.
«Биз мунун таасир чөйрөлөрүн кайра бөлүштүргөн „Ялта 2, 3, 4кө“ айланышын чындап эле каалабайбыз».
Ал эми Орусиядагы ультраулутчул чөйрөлөрдө мүмкүн болгон сүйлөшүүлөр, тескерисинче, Москванын супердержава макамына кайтып келгенинин ырастоосу катары кабыл алынууда.
«Орус дүйнөсү» идеологиясынын өкүлү Александр Дугин жолугушуунун өзү эле Орусиянын Кытай жана Батыш менен катар дүйнөлүк саясаттын алдыңкы катышуучуларынын бири экенин көрсөтмөк деп эсептейт.
Эмне үчүн Украинадагы согуш сүйлөшүүлөрдүн талаштуу темасы бойдон калууда
Кремль Орусия менен Украинанын ортосундагы согушту үч тараптуу саммиттин күн тартибине киргизүүнү талап кылууда. Кытай тарап мындай чечимге каршы чыгып жатат, ал эми АКШнын администрациясы болжолдонгон форматты жаңжалды жөнгө салууну талкуулоо үчүн ылайыксыз аянтча деп эсептейт.
Буга чейин Си Цзиньпин Германиянын президенти Франк-Вальтер Штайнмайер менен сүйлөшүү учурунда Трамп жана Путин менен боло турган жолугушууда Украина маселесин талкуулоо ниети жок экенин билдирген.
Кытай лидери Орусия менен Украинанын ортосундагы согушка байланыштуу маселелерди Европа мамлекеттери чечиши керек деген позициясын билдирген.
Украина маселеси боюнча пикир келишпестиктерге өзөктүк курал боюнча карама-каршылыктар да кошулууда. Кеңешүүлөр уланып жаткан шартта катышуучулар сүйлөшүүлөрдүн форматын гана эмес, талкууга чыгарыла турган маселелердин тизмесин да макулдашышы керек.
Эске салсак, буга чейин биз Трамп, Си Цзиньпин жана Путиндин Кытайдагы жолугушуусуна байланыштуу Кытайдын ТИМи тараптар байланышта экенин ырастаганы тууралуу жазганбыз.









































