TerraPower Британияда Natrium реакторлорун 2034-жылга чейин ишке киргизип, топтоо системасы аркылуу кубаттуулукту 500 мегаваттка жеткирүүнү пландоодо.
4
Reuters маалымдагандай, миллиардер Билл Гейтс колдогон америкалык TerraPower компаниясы өзүнүн инновациялык Natrium өзөктүк реакторлорун Улуу Британиянын рыногуна чыгарууну көздөп жатат. Мындай технологиядагы биринчи британдык станцияны 2034-жылга чейин ишке киргизүү пландалууда.
Улуу Британия Natrium иштеп чыгуучусу үчүн биринчи эл аралык рынок болушу керек. Долбоор натрий менен муздатылуучу реакторлорду жана энергия топтоо системасын колдонууну карайт, ал эми АКШ менен Британияда өзөктүк отундун өз өндүрүшүн өнүктүрүү тармактын Орусиядан жеткирүүлөргө болгон көз карандылыгын бир убакта азайтууга тийиш, жазат InoZpress.
Natrium реакторлорунун кубаттуулугу кандай болот
Ар бир Natrium орнотмосу 345 мегаватт базалык электр кубаттуулугуна эсептелген. Долбоордун негизги өзгөчөлүктөрүнүн бири — энергияны сактоочу орнотулган система, ал станцияга суроо-талап жогорулаган мезгилдерде тармакка берилүүчү кубаттуулукту көбөйтүүгө мүмкүндүк берет.
Технологиянын жарыяланган негизги мүнөздөмөлөрү төмөнкүдөй:
- бир реактордун базалык электр кубаттуулугу — 345 мегаватт;
- сактоо системасын колдонуу менен берилүүчү максималдуу кубаттуулук — 500 мегаваттка чейин;
- жогорулатылган кубаттуулукта иштөө — беш сааттан ашык;
- реактордун жылуулук алып жүрүүчүсү — натрий;
- болжолдонгон отун — жогорку сапаттагы аз байытылган HALEU ураны;
- Улуу Британиядагы долбоорду ишке киргизүү мөөнөтү — 2034-жыл.
Топтоо системасы станцияга энергосистемадагы жүктүн өзгөрүшүнө жооп берүүгө мүмкүндүк берүүгө тийиш. Электр энергиясын керектөө өскөндө, топтолгон энергияны кубаттуулукту 345 мегаватттан 500 мегаваттка чейин убактылуу жогорулатуу үчүн колдонууга болот.
Жаңы АЭСтерден алынган электр энергиясы канча турушу мүмкүн
TerraPower компаниясынын президенти жана башкы директору Крис Левеск компания электр энергиясынын атаандаштыкка жөндөмдүү баасын камсыз кылууну көздөп жатканын билдирди. Анын баалоосу боюнча, Natrium орнотмолорунда электр энергиясын өндүрүү көмүртек бөлүп чыгаруунун деңгээли төмөн болгон башка бир катар альтернативаларга караганда арзан болушу керек.
Өндүрүлө турган электр энергиясынын болжолдуу наркы тууралуу айтып жатып, компаниянын жетекчиси бир мегаватт-саат үчүн 100 фунт стерлингден төмөн көрсөткүчтү атады.
«Natrium орнотмолорунда өндүрүлгөн электр энергиясы бир мегаватт-саат үчүн 100 фунт стерлингден аз турат, бул аны көмүртек бөлүп чыгаруунун деңгээли төмөн болгон башка көптөгөн альтернативаларга караганда пайдалуураак кылат», — деди Крис Левеск.
Керектөөчүлөр жана бизнес үчүн мындай ыкма, компания жарыялаган долбоордук параметрлер ишке ашкан шартта, электр энергиясынын кыйла туруктуу жана алдын ала болжолдоого мүмкүн болгон баасын билдирүүгө тийиш.
Natrium үчүн HALEU отунун өндүрүү эмне үчүн маанилүү
Natrium реакторлору HALEU деп аталган жогорку сапаттагы аз байытылган уранды колдонууга эсептелген. Мындай отундун коммерциялык жеткирүүлөрү мурда олуттуу деңгээлде Орусия менен байланышта болгон, бул келечектүү өзөктүк реакторлорду иштеп чыгуучулар үчүн көз карандылыкты жараткан.
АКШ жана Улуу Британия HALEU өндүрүү үчүн өздөрүнүн өндүрүштүк кубаттуулуктарын өнүктүрүп жатышат. Эгер бул долбоорлор керектүү өнөр жай масштабына жетсе, жаңы реактордук технологияларды иштеп чыгуучулар отунду альтернативдүү булактардан алып, Орусиядан жеткирүүлөргө болгон көз карандылыкты азайта алышат.
Улуу Британия жаңы АЭСтерди өнүктүрүү үчүн эмне кылып жатат
Лондон чакан жана келечектүү модулдук реакторлорду энергетикалык коопсуздукту бекемдөөнүн жана климаттык максаттарга жетүүнүн багыттарынын бири катары көптөн бери карап келет. 2026-жылы Улуу Британия жеке каржылоосу бар долбоорлорду колдоого багытталган Advanced Nuclear Framework программасын ишке киргизди.
Британдык жөнгө салуучу орган учурда Natrium базалык долбооруна баа берүүдө. Эгер компаниянын пландары жарыяланган түрдө ишке ашса, TerraPower компаниясынын өлкөдөгү туунду түзүмү Ливерпулда жайгашары болжолдонууда.
Биринчи Natrium реактору кайда курулуп жатат
Natrium технологиясы колдонулган биринчи долбоор АКШнын Вайоминг штатында ишке ашырылууда. Дал ушул АКШда технология каралган жөнгө салуучу жол-жоболордон өткөн, ал эми курулуш концепцияны эл аралык деңгээлде кеңири жайылтуунун алдындагы практикалык сыноо болууга тийиш.
TerraPower ошондой эле Meta менен АКШда сегизге чейин реактор курууну караган келишим түзгөн. Келечекте ушундай өнөктөштүктөр Европада да пайда болушу мүмкүн, ал жакта көмүртек бөлүп чыгаруусу төмөн генерацияга болгон суроо-талап энергетикалык көз карандысыздыкты жогорулатуу милдети менен айкалышат.
Долбоор энергетикалык рынокко кандай таасир этиши мүмкүн
Иштеп чыгуучулар бир системада туруктуу өзөктүк генерацияны жана энергия топтоо аркылуу берилүүчү кубаттуулукту убактылуу жогорулатуу мүмкүнчүлүгүн айкалыштырууну көздөшүүдө. Мындай принцип энергосистемага реакторду дайыма максималдуу кубаттуулукта кармабастан, керектөөнүн эң жогорку учурларын компенсациялоого жардам берүүгө тийиш.
Ошол эле учурда Natrium технологиясын өнүктүрүү өзөктүк отунду жеткирүүнүн жаңы чынжырын түзүү менен байланыштуу. Эгер АКШ менен Улуу Британия HALEU отунун керектүү көлөмдө өз алдынча өндүрүүнү жолго коё алса, бул келечектүү реактордук долбоорлорду камсыздоодо орусиялык жеткирүүчүлөрдүн ролун азайтууга мүмкүндүк берет.
Эске салсак, буга чейин Иран президентинин учагы Бишкектен кийин багытын өзгөртүп, Тегерандын ордуна Рештке конгону тууралуу жазганбыз.
