Египеттеги сүйлөшүүлөр тараптарды ХАМАСты куралсыздандырууну талкуулоого жакындатты, бирок Израиль менен палестиналыктардын негизги шарттары айырмаланууда.
3
Axios маалымдагандай, АКШ президентинин кеңешчиси Жаред Кушнер Египетте ХАМАС жетекчилери менен түз сүйлөшүүлөрдү өткөрдү. Тараптар топтун куралсызданышын, Газа секторун башкарууну палестиналык технократиялык өкмөткө өткөрүп берүүнү жана Дональд Трамптын тынчтык планын андан ары ишке ашырууну талкуулашты.
ХАМАС өкүлдөрү демилитаризацияны талкуулоого даяр экенин ырасташты, бирок практикалык кадамдарды Израилдин өз милдеттенмелерин аткарышы менен байланыштырышты. Вашингтон өз кезегинде конкреттүү аракеттерди талап кылып, израилдик тараптын топтун убадаларына болгон ишеними өтө төмөн бойдон калып жатканын эскертүүдө, жазат InoZpress.
Кушнер ХАМАС жетекчилиги менен биринчи жолу түз жолукту
Сүйлөшүүлөр болжол менен бир жарым саатка созулуп, өткөн жылдын октябрында Газа боюнча келишимге жетишилгенден кийинки Кушнердин ХАМАС жетекчилиги менен болгон биринчи түз жолугушуусу болду. Топтун атынан анын саясий лидери Халил аль-Хайя катышты. Америкалык делегациянын курамына ошондой эле «Тынчтык кеңешинин» жогорку даражалуу өкүлү Николай Младенов, Улуу Британиянын мурдагы премьер-министри Тони Блэр жана улук кеңешчилер кирди.
Талкууга Египеттин чалгын кызматынын башчысы Хассан Рашад, катарлык дипломат Али аль-Тавади жана Түркиянын жогорку даражалуу өкүлү да кошулду. Сүйлөшүүлөрдүн жүрүшү менен тааныш булак жолугушууну ХАМАСты мурда берген убадаларын аткарууга түрткү берүү жагынан жемиштүү деп мүнөздөдү.
АКШ убадаларды эмес, реалдуу куралсызданууну талап кылууда
Жолугушуу учурунда Кушнер ХАМАС өкүлдөрүнө кызматташтыгы жана каза болгон израилдик барымтадагылардын баарынын сөөгүн кайтаруу боюнча аракеттери үчүн ыраазычылык билдирди. Топтун өкүлдөрү өз кезегинде Трамптын администрациясына жана «Тынчтык кеңешине» Газа секторундагы гуманитардык абалды жакшыртууга багытталган кадамдар үчүн ыраазычылык билдиришти.
Ошол эле учурда америкалык тарап мындан аркы процесс топтун практикалык аракеттерине байланыштуу болорун ачыктады. Булактардын бири Вашингтондун позициясын мындайча сүрөттөдү:
«Биз аларга алган милдеттенмелери үчүн ыраазычылык билдирдик, бирок сөздөрдү гана эмес, реалдуу аракеттерди көргүбүз келет. Кушнер үчүн бул милдеттенмени жеке өзү бекемдөө маанилүү болду».
Кушнер ошондой эле ХАМАС административдик ыйгарым укуктарын палестиналык технократиялык өкмөткө өткөрүп берип, анклавды келечекте башкарууга катышпоого тийиш экенин талап кылды.
Израиль ХАМАСтын курал таштоого даяр экенине ишенбейт
Америкалык өкүл негизги тоскоолдуктардын бири Израилдин ишениминин жоктугу экенин өзүнчө белгиледи. Булактын маалыматына ылайык, Кушнер жолугушуунун катышуучуларына куралсыздануунун зарылдыгы боюнча маселе соодалашуунун предмети эмес экенин түз айтты.
Жолугушуунун мазмуну менен тааныш маектеш америкалык кеңешчинин позициясын мындайча жеткирди:
«Кушнер ХАМАС лидерлерине талап өтө жогору экенин баса белгиледи, анткени израилдик тарап алардын чындап куралсызданарына ишенбейт. Ал аларга куралсыздануу боюнча сүйлөшүүгө орун жок экенин, бирок алар реалдуу кадамдарды көрсөтсө, АКШ Израиль да өз кадамдарын жасашы үчүн колдон келгендин баарын кыларын айтты».
Бирок ХАМАС өкүлдөрү Израиль соккуларды улантып, ошону менен макулдашууларды аткарууга тоскоол болуп жатканын билдиришти.
ХАМАС Израилге жооп шарттарын койду
Америкалык тарап процесстин кечигишине жоопкерчилик толугу менен Израилге гана жүктөлүшү керек деген жүйөнү четке какты. Булактын айтымында, Кушнер топтун жетекчилигине демилитаризация маселеси боюнча сүйлөшүүлөр көпкө созулганын эске салды.
Анын айтымында, АКШ өкүлү дооматын өтө түз билдирген:
«Кушнер каршы чыгып, аларга куралсызданууга макул болуу үчүн төрт ай керек болгонун айтты».
Ошол эле учурда ХАМАС Газаны башкарууну технократиялык өкмөткө өткөрүп берүүгө жана саясий өткөөлдөн кийин анын ишине кийлигишпөөгө даяр экенин билдирди.
Трамптын планынын экинчи этабы эмнени карайт
Сүйлөшүүлөрдөн кийин ХАМАС Дональд Трамптын планынын экинчи этабы боюнча «жол картасын» колдой турганы тууралуу билдирүү таратты. Документ туруктуу ок атышууну токтотууну, израилдик аскерлерди толук чыгарып кетүүнү, гуманитардык жардамды кеңейтүүнү жана Газа секторун калыбына келтирүүнү баштоону карайт.
Ошол эле учурда топ Израилди келишимдин биринчи этабын аткарбай жатат деп айыптап, ортомчуларды израилдик тарапты өз милдеттенмелерин аткарууга мажбурлоого чакырды. Бирок ХАМАСтын ачык билдирүүсүндө курал таштоо боюнча түз убада айтылган жок.
ХАМАСтын куралсызданышы Нетаньяхунун билдирүүсүнө байланыштырылды
Булактардын маалыматына ылайык, топтун өкүлдөрү Кушнерге куралды иш жүзүндө тапшыруу Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху тынчтык планынын шарттарына берилгендигин ачык ырастагандан кийин гана башталарын билдиришти.
Нетаньяху азырынча карама-каршы позицияны карманууда. Ал израилдик армия Газадан ХАМАСтын аскердик түзүмү чындап жок кылынгандан кийин гана чыгып кетерин билдирген. Булактар Израилдеги 27-октябрга белгиленген парламенттик шайлоого чейин мындай риториканын өзгөрүшү күмөн деп эсептешет.
Демилитаризациядан кийин кандай кадамдар болушу мүмкүн
Жаред Кушнер сүйлөшүүлөрдү Израилде улантып, Нетаньяху менен мүмкүн болгон жооп кадамдарын талкуулашы керек. «Тынчтык кеңеши» израилдик соккулардын расмий эмес токтотулушу куралсыздануу процессин баштоо үчүн жетиштүү болушу мүмкүн деп үмүттөнүүдө, бирок араб дипломаттары ХАМАС Нетаньяхунун ачык кепилдигисиз буга макул болоруна күмөн санашат.
Эгер топ чындап демилитаризацияны баштаса, андан аркы план Газада Эл аралык стабилдештирүү күчтөрүн жайгаштырууну, Рафах аймагын калыбына келтирүүнү баштоону жана израилдик аскерлерди чыгаруунун биринчи этабын талкуулоону карайт.
Вашингтондун позициясын булак эч кандай кошумча шартсыз мындайча түшүндүрдү:
«Эч кандай бүдөмүк түшүндүрмөгө жол берилбеши керек: ХАМАС башкаруучу бийликтен, бардык куралдан жана аскердик инфраструктурадан баш тартууга тийиш. Ал эми Газа мындан ары эч качан Израиль үчүн террордун булагы болбошу керек».
Египеттин президенти Абдель Фаттах ас-Сиси да Кушнер менен сүйлөшүүдө Газадагы кырдаалды турукташтыруу бүтүндөй аймактын коопсуздугуна оң таасир эте аларын билдирди.
Эске салсак, буга чейин биз Иран БАЭ менен Сауд Арабиясына сокку уруу коркунучун билдиргени жана кайсы объектилер бутага алынышы мүмкүн экени тууралуу жазганбыз.
