АКШ Конгрессине шайлоодон кийин Трамп НАТОго басымды күчөтүшү мүмкүн, ал эми Мичигандагы демократтардын жаңжалы Сенат үчүн күрөштү татаалдатууда.
5
Politico басылмасы маалымдагандай, АКШнын европалык союздаштары республикачылар Конгресске болгон аралык шайлоодо жеңилип калса, Дональд Трамп НАТОго басымды күчөтүшү мүмкүн деп кооптонушууда. Мүмкүн болгон тобокелдиктердин арасында Европадагы америкалык аскерлердин санын дагы кыскартуу жана Түндүк Атлантика альянсын каржылоону азайтуу бар.
Бул кооптонуулар Ак үй Европа коопсуздугу жана Украинаны колдоо маселелерин Россия менен сүйлөшүүлөрдө пайдаланышы мүмкүн экенине байланыштуу. Ошол эле учурда АКШда Мичиган штатынан Сенатка шайлоого байланыштуу Демократиялык партиянын ичинде жаңжал чыгып, ал Конгресстин жогорку палатасындагы орундардын бөлүштүрүлүшүнө таасир этиши мүмкүн, жазат InoZpress.
Трамп шайлоодон кийин НАТОго басымды кантип күчөтүшү мүмкүн
Дипломаттардын баалоосунда, АКШ президенти Европадан дагы бир нече миң аскер кызматкерин чыгарып кетиши же өлкөнүн НАТОнун жалпы бюджетине төлөгөн төгүмдөрүн кыскартышы мүмкүн. Мындай чечимдер республикачылар үчүн шайлоонун жыйынтыгы жагымсыз болгон учурда Трамп жасашы мүмкүн болгон кадамдар катары каралууда.
НАТОнун мурдагы өкүлү Оана Лунгеску Ак үй америкалык аскерлердин санын дагы кыскартуу коркунучун Европа өлкөлөрүн Украина боюнча өзүнүн тынчтык планын колдоого көндүрүү үчүн колдонушу мүмкүн деп эсептейт.
Ал ошондой эле Россиянын президенти Владимир Путин менен сүйлөшүүлөрдүн алкагында эл аралык коопсуздукка байланышкан бир нече маселе бириктирилип каралышы мүмкүн экенин эскертти.
Бул маселелердин баары — америкалык аскерлердин жайгашуусун кайра карап чыгуу, Украина, Европадагы коопсуздук тартиби… — кандайдыр бир жол менен Путин менен түзүлө турган кыйла ири келишимдин бир бөлүгү катары каралып калышы мүмкүн деген коркунуч бар. Бул Европанын коопсуздугу үчүн өтө кооптуу кырдаалды жаратат.
НАТОдо ошондой эле альянстын колдоосу менен Украина үчүн америкалык курал-жарактарды сатып алууну уюштурган PURL программасынын чектелиши мүмкүн экенине тынчсызданышууда. Дагы бир мүмкүн болгон тобокелдик — Вашингтон менен Москванын мындан ары жакындашуусу.
Мичигандагы шайлоо эмне үчүн демократтардын арасында жаңжал жаратты
Конгресске добуш берүүгө эки күн калганда Демократиялык партияда жаңжал чыкты. Мичиган штатынан шайланган Конгресстин Өкүлдөр палатасынын мүчөсү Хейли Стивенс өз партиясынын талапкери Абдул Эль-Сайедге каршы чыгып, республикачы Майк Роджерсти колдой турганын жарыялады.
Штаттагы шайлоо 2026-жылдын 3-ноябрына белгиленген. Учурда Мичигандын Сенаттагы өкүлү — кызматынан кетип жаткан демократ Гэри Питерс. Бошой турган орун үчүн күрөштө республикачылардын жеңиши демократтардын көпчүлүктү кайра алуу милдетин татаалдатат.
Стивенс менен Эль-Сайеддин ортосундагы пикир келишпестикке алардын Израилге жана Газа тилкесиндеги согушка болгон мамилеси себеп болду.
Абдул Эль-Сайед — теги египеттик америкалык, мусулман, дарыгер жана эпидемиолог. Ал мурда Детройттун саламаттык сактоо департаментин жетектеген. Саясатчы Демократиялык партиянын сол канатынын өкүлү болуп саналат, Израилдин Газадагы аракеттерин геноцид деп мүнөздөйт жана АКШнын бул өлкөгө аскердик жардам көрсөтүшүнө каршы чыгат.
Хейли Стивенс демократтардын Израилди колдогон канатына кирет. Жайында эки саясатчы тең Сенатка талапкер болуу укугу үчүн партия ичиндеги шайлоого катышкан. Эль-Сайед бир пайыздык пунктка жетпеген айырма менен жеңишке жеткен.
Хейли Стивенсти колдоого канча каражат жумшалды
Associated Press агенттигинин маалыматына ылайык, Израилди колдогон AIPAC лоббисттик уюму жана ага байланышкан түзүмдөр Стивенсти колдоого болжол менен 30 миллион доллар бөлгөн.
Башка көз карандысыз уюмдар да анын шайлоо өнөктүгүнө ондогон миллион доллар жумшашкан. Партия ичиндеги добуш берүүгө чейинки акыркы жумаларда Стивенстин телекөрсөтүүдөгү жарнамага кеткен чыгымдары боюнча артыкчылыгы 12ге 1 катышына жеткен.
Каржылык артыкчылыгына карабастан, ал партия ичиндеги шайлоодо жеңилип, алгач негизги шайлоодо жеңүүчүнү колдоого убада берген.
Стивенс эмне үчүн өз партиясынын талапкерин колдоодон баш тартты
Партия ичиндеги шайлоодон кийин жаңжал АКШнын Израилге көрсөткөн аскердик жардамы менен өлкөдөгү жашоо наркынын жогорулашы байланыштырылган жарнамалык роликтен улам уланды.
Стивенс жарнаманын мазмунун кооптуу жана жек көрүүчүлүктү козутуучу деп атап, Эль-Сайедден аны айыптоону талап кылды. Жооп иретинде саясатчы анын шайлоо штабы роликти даярдоого катышпаганын жана өзү да анда айтылган пикирлерди колдобой турганын билдирди.
Жекшемби күнү, 1-ноябрда, эки саясатчы шайлоо алдында партиянын биримдигин көрсөтүү үчүн Детройттогу чиркөөдө өтө турган иш-чарага чогуу катышмак. Бирок алардын биргелешкен катышуусу жокко чыгарылды.
Анын ордуна Стивенс башка чиркөөгө республикачы Майк Роджерс менен бирге барып, анын талапкерлигин колдой турганын жарыялады. Конгресстин Өкүлдөр палатасынын мүчөсү бул чечимин төмөнкүчө түшүндүрдү:
Сенатка биздин демократтардан талапкер Абдул мага анын шайлоо өнөктүгүндө мындан ары орун жок экенин жана андан алыс болушум керектигин айтты. Дал ушул себептен бүгүн мен АКШ Сенатына шайлоодо Майк Роджерсти колдойм.
Сенаттагы демократтардын лидери Чак Шумер партиялашынын аракетин кескин айыптап, болгон окуяны «жийиркеничтүү чыккынчылык» деп атады.
Дональд Трамп болсо, тескерисинче, Стивенстин чечимин кубаттады. Truth Social социалдык тармагында ал анын «эрдигин» мактап, Мичигандын тургундарына өзгөчө берилгендигин көрсөткөнүн билдирди.
Трамп буга чейин да Эль-Сайедди радикал исламизм менен байланыштырып, бир нече жолу сынга алган.
Шайлоонун жыйынтыгы АКШ Сенатын көзөмөлдөөгө кандай таасир этет
Учурда республикачылар Сенатта 53 орунга ээ, ал эми демократтар алар менен кызматташкан көз карандысыз сенаторлорду кошкондо 47 орунду ээлешет.
Көпчүлүккө ээ болуу үчүн демократтар азыркы бардык орундарын сактап, кошумча кеминде төрт орун алышы керек. Эгер алар Мичиганда жеңилип калса, учурда республикачылар өкүлчүлүк кылган дагы бир штатта жеңишке жетүүгө туура келет.
Конгресстин жогорку палатасын көзөмөлдөө Трамптын президенттик мөөнөтүнүн экинчи жарымы үчүн маанилүү. Көпчүлүккө ээ болгон демократтар жогорку кызматтагы мамлекеттик аткаминерлерди, элчилерди жана федералдык судьяларды бекитүүгө таасир эте алышат. Ошондой эле администрациянын тышкы саясатына парламенттик көзөмөлдү күчөтүүгө мүмкүнчүлүк алышат.
Эске салсак, буга чейин АКШ менен Евробиримдиктин Украинадагы согушту токтотуу боюнча тынчтык планын даярдоодогу шарттары тууралуу жазганбыз.
